... ادامه فصل دو

اما انگليسي ها

انگليسي ها هم در ايران تشكيلات عريض وطويلي داشتند ، جدا از آنكه فيلمهاي بريتيش مووي تون در انگلستان بفارسي دوبله و در سينما هاي ايران نمايش مي شد ،  واحد هاي سيار به سراسر ايران مي فرستادند . صاحب سينما بودند. (روسها سينما ستاره را داشتند وانگليسها صاحب سينما اخباربودند كه دوشنبه بيست ونهم فروردين 1322 داخل پاساژ رزاق منش لاله زار افتتاح شد). يكي از فيلم برداران انگليسي كه به عنوان متخصص فيلمبرداري و تهيه كتندة فيلمهاي جنگي معرفي مي شد در همان سال 1322در  مناطق جنوبي و كرمانشاه فيلمبرداري كرد .

در آذر ماه1322 يك پرده فيلم به نام  « خانوادة سلطنتيِ ايران » ( The royal  family of  Persia) در سينما  اخبار نمايش داده شد . اين فيلم را فيلمبرداران انگليسي در تهران تهيه كرده بودند و هنگام نمايش، مجلة هوليوود پنج صفحة داخلي و روي جلدش را به عكس هاي اين فيلم اختصاص داد. فيلم در جهت تعميق تبليغ به نفع دولت  و درست هشت ماه بعد از فيلم ايران ( محصول شوروي)بنمايش در آمد . فيلم با تصاويري از تهران و از شاه جوان در دفتر كارش در كاخ مرمر شروع مي شود و حاوي تصاويري از او و همسرش فوزيه است  كه درون استخر  قايق راني مي كنند .شهناز نيز به همراه پدر ومادر و دايه اش ديده ميشود . ( مونتاژ هاي متفاوتي از اين فيلم وجود دارد از جمله در يكي از آنها سربازان شوروي مقيم تبريز را در جشن  سالگرد انقلاب اكتبر  مي بينيم  كه رژه ميروند و بر اسب ها مي تازند)

آمريكايي ها  

 همانطور كه گفتيم ،نقش آمريكايي ها  ازآغاز جنگ در ايران ثبت شده است . جدا از بازديد روزولت از نيروهاي آمريكايي در تهران ( رجوع شود به فيلم ايران عصر پهلوي)  در يك  فيلم خبري ، شاه نيز از نيروهاي آمريكايي دراردوگاه امير آباد بازديد به عمل مي آورد .بر كلاكتي در ابتداي فيلم كه دست يك فرد نظامي است  نوشته شده :  31/1/44    Review- Jones project  نماي 6100

اتوموبيل ها وارد محوطه اي نظامي مي شوند . شاه ، ژنرال دانالد  كانالي ( فرماندة نيروهاي آمريكايي در خليج فارس   ) و رزم آراء سان مي بينند . تيمسار يزدانپناه نيز  ديده ميشود . به وضوح دو گروه فيلمبردار از اين صحنه فيلم بر ميدارد. يكي از آن دو گروه را مي بينيم كه  ارتشي هستند وسوار بر جيپ رو باز ايستاده اند .   هنگام خروج افراد با ماشينهاي يو اس آرمي ، ساعد مراغه اي و سهيلي نيز  مشاهده ميشوند .( مدت فيلم هفت دقيقه و چهل ثانيه  است ).

ادارة اطلاعات جنگي آمريكا در سال 1323 چند نفر را براي انجام امور تبليغاتي به  ايران اعزام كرد .خانم نايلا گرام كوك كه رسما به استخدام دولت ايران در آمد و سِمتِ مديرِ قسمتِ نمايشاتِ وزارت كشور را داشت، معروفترين آنهاست ( اين موضوع    مفصلا در مقالة سينما و افكار عمومي سازي فصلنامة فارابي ـ زمستان1379  آورده  شده  و در اينجا  به  اشاره اي بسنده ميشود )

در ماه گذشته ( مهر ماه 1324)  بر حسب دعوتي كه از طرف وابستة مطبوعاتي سفارت آمريكا،  آقاي يانگ به عمل آمده بود ، عدة كثيري از رجال ومعاريف و روزنامه نگاران و استادان دانشگاه در سفارت آمريكا حضور يافتند ... آقاي يانگ بزيان شيرين فارسي گفت : ما يك حلقه فيلم تمام رنگي از  ارتش آمريكا مقيم ايران بدست آورديم و از ادارة نمايشات  وزارت كشورخواستيم كه در تعيين محل مؤسسه اي كه بايد از آن فيلمبرداري شود ما را راهنمايي كنند وآن اداره ، دانشكده افسري را براي اين منظور انتخاب كرد . به عقيدة ما اگر منظور معرفي ايران بوده است ، فيلم دانشكدة افسري براي  اين مقصود چندان مفيد نيست در همه دنيا  دانشكده هاي افسري هست ... چه خوب بود اگر اين فيلم را از آثار صنعتي و معماري ايران مانند مساجد اصفهان و بناهاي تاريخي كه بيشتر زيبايي آنها در  الوان گوناگون است بر مي داشتند  و بوضع زندگي ايلات رشيد و دلير توجه مي كردند و در اين صورت يقين داريم كه در آمريكا اين فيلم بسيار مورد  استقبال تماشاچيان واقع مي گرديد . (14)

 

ايران پرسياي جديد ( Iran   the new   Persia )

اين فيلم توسط يكي از همكاران ادارة روابط فرهنگي سفارت آمريكا به نام استيفن نايمن  و مطابق همان دستورالعمل  وابستة  مطبوعاتي سفارتخانه ، تهيه ، كارگرداني ، نوشته ، گويندگي و فيلمبرداري شده و نام  انستيتوي آسيايي به رياست آرتور پوپ در عنوان بندي به چشم مي خورد .

 روزنامة اطلاعات 12/ 11/ 1327 آگهي نمايش فيلم را بچاپ رسانده است :

تماشاخانة تهران از رجال و خبرنگاران براي ديدن فيلمي از ابنية تاريخي و صنايع دستي ( قالي بافي، منبت كاري ، كاشي سازي) توسط آقاي نايمن ، نمايندة فوكس برداشته شده ، دعوت كرد. نمايش فيلم حدود يك ساعت بطول انجاميد . در اين فيلم مناظر زيباي تخت جمشيد ، عمارت باستاني مسجد شاه اصفهان و عالي قاپو و اماكن متبركه   مشهد مقدس و ساير ابنية تاريخي و نيز ساختمان  راه آهن و ساختمانهاي جديد تهران كه بطرز  زيبايي فيلمبرداري شده نمايش داده مي شود .(15)

اين فيلم در ايران وجود دارد و جزو گنجينة فيلمخانه است . داراي رنگ شاداب ودرخشاني است و تا اين لحظه هيچ فيلم رنگي در بارة  تهران به قدمت آن سراغ ندارم . تصاويري از ميدان توپخانه و از شاه وفوزيه ، مسابقة دو در امجديه كه دونده در برابر دوربين از حال مي رود. مسابقة كشتي روي تشك در فضاي باز استاديوم امجديه، درشكه و ماشين در  خيابانهاي كاملا خلوت تهران، دور جديدي از نگاه به ايران را نمايندگي مي كنند .

 

مقدمه

فصل یک: 1287تا 1319 شمسی

تصاویر اولیه

ما به عنوان دیگران / علف / تصویر یک شهر ایرانی

فیلم هایی از تاسیس راه آهن

گنجینه های افسانه ای در ایران امروز / قمه زنی در اصفهان / کاروان زرد / سفر به ترکیه و ملاقات با آتاتورک

فیلم هایی درباره نفت / جشن عروسی ولیعهد

پی نوشت های فصل یک

بخش دو:  ایران در اشغال از دریچه دوربین متفقین - 1320 تا 1330 شمسی

اشغال / کنفرانس تهران / مسئله آذربایجان

پرسیا / در آن سوی ارس

اما انگلیسی ها / آمریکایی ها / ایران پرسیای جدید

پی نوشت های فصل دو

بخش سه: تصویر دکتر مصدق و زمانه او در سینمای مستند

فیلمبرداران پارامونت در ایران / هیئت خلع ید در آبادان / خروج انگلیسی ها

مصدق مسئله نفت را به سازمان ملل می برد

سی تیر / کودتا / محاکمه مصدق

پی نوشت های فصل سه

 

 برگشت به صفحه اصلی ...