چه خبر

جشنوارۀ سینمای مستند در راه است

روز چهارشنبه دوم اسفندماه 1385 « مجتمع پژوهشی و نمایشی » مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی افتتاح شد. این مجتمع شامل یک سالن نمایش فیلم کوچک اما مطلوب و مجهز، کتابخانۀ تخصصی و بانک فیلم است. سالن ظرفیت 77 تماشاگر را دارد، بانک فیلم فعلا" 2000 فیلم مستند دارد و کتابخانه دارای 20000 کتاب در زمینههای تخصصی سینما و علوم دینی است. در میان مراسم، فیلم مستند زیستن ( ساختۀ محمود کیانی فلاورجانی ) نمایش داده شد و خسرو سینایی، منوچهر طیاب و مهندس جعفری جلوه صحبت کردند.

سینایی گفت : « سینمای مستند سینمای فرهنگی است و فیلم مستند باید در همین سالنهای کوچک، اما به طور مستمر نشان داده شود. این سالن میتواند الگویی برای ایجاد سالنهای دیگر در شهرهای ایران باشد ».

طیاب در بارۀ انسان فرهنگی صحبت کرد و او را رابط و کانالی دانست که باعث میشود رابطۀ گدشته و آینده حفظ شود. او از دورهای گفت که در اتریش، در جایی که درس سینما میخواند، مأمور جمعآوری منابع و تصاویر گمشدۀ دوران تسلط آلمان بر اتریش شده بود. او انسان فرهنگی را انسانی در حال آفرینش دائم خواند که میخواهد وقتی میمیرد، کاری برای مردم و فرهنگش کرده باشد.

مهندس جعفری جلوه مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی را مرکز زبانآموزی در سینما، هنرورزی و تجربهاندوزی دانست و اظهار امیدواری کرد که مرکز در راه دستیابی به زبان بومی در سینما حرکت کند. او مکمل این حرکت را تولید و مکمل آن را فضای نمایش خواند و از آن جا به بحث نقد رسید و گفت :« ما نقد تماتیک و مبتنی بر مکتب و حکمت نداریم. نقدهای ما عمدتا" شماتیک و متکی به نقد فرم است و ما به مکتب عمیق و ریشهدار نقد احتیاج داریم. ما باید نقد را بیاموزیم و بیاموزانیم و کتابخانۀ تخصصی لازمۀ این کار است. مکمل همۀ اینها هم یک جشنوارۀ تخصصی است، نه برای این که باشد؛ برای مرور آنچه داریم و برای روشن کردن حرکت فردایمان ».

معاونت سینمایی وزارت ارشاد برگزاری این جشنواره را در دستور کار مرکز و خود اعلام کرذ و مکمل حرکت جشنواره را بازار فیلم مستند دانست و گفت : « سینما با مخاطب سینماست و آسیب سینمای مستند ما انقطاع رایطۀ آن با مخاطبان است ».

در این مراسم در بارۀ برنامۀ فعالیت نمایش فیلم مرکز نه کسی چیزی گفت، نه کسی چیزی پرسید.

خبرنامۀ انجمن مستندسازان

پیش شمارۀ دورۀ جدید خبرنامۀ داخلی انجمن مستندسازان با نام " آینه " منتشر شد. بخش ها و موضوع های این خبرنامه چنین است : " درحاشیه " که یادداشت های دبیرتحریریه، همایون امامی، است. اخبار هیأت مدیره، اخبار سینمای مستند، زیرذره بین، که نظرات چند فیلم ساز در بارۀ عملکرد مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی را دربرمی گیرد. خبر دورۀ جدید فعالیت سایت انجمن ( irandocfilm.org ). گفت وگوبا پژمان لشگری پور معاون فرهنگی و تولید مرکزگسترش. دو گزارش در بارۀ مراحل اجرایی همکاری میان انجمن و نیروی انتظامی و تجلیل از منوچهر طیاب درفرهنگستان هنر. یادداشتی از محمد تهامی نژاد در بارۀ فیلم خانۀ خدا. متنی از یک هنر جوی کارگاه های اموزش انجمن (مهدی باقری ) . "سایۀ عمر "، معرفی منوچهر مشیری فیلم ساز. طرح راه اندازی مجدد آرشیو فیلم انجمن و بالاخره "فلاش بک "، متنی کوتاه از فرخ غفاری در بارۀ تاریخ سینمای ایران.

قرار بر این است که " آینه " ابتدای هر ماه منتشر شود. مشکل اصلی خبرنامه ها فراهم کردن امکانات کمی و کیفی برای تداوم فعالیت است که با ثبات وضع و فعالیت انجمن و دانش و تجربۀ همایون امامی این امید هست که " آینه " بپاید و ببالد. محسن سوهانی، منوچهر طبری و امیر هادی ملک اسماعیلی هیأت تحریریۀ این خبرنامه اند.

اعلام فیلم های برتر هنرجویان کلاس های آموزش مستندسازی انجمن مستندسازان

در شهریور ماه گذشته انجمن مستندسازان با همکاری و حمایت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی دوره دوازده روزه ای برگزار کرد که در نوع خود بی نظیر بود. طی دوازده روز دوازده نفر از مستندسازان و صاحب نظران این رشته تجربیات خود را با شرکت کنندگان در کلاس ها از میان تعداد زیادی از متقاضیان انتخاب شده بودند در میان گذاشتند. در پایان این دوره هنرجویان متعهد شدند فیلم مستندی به عنوان پایان نامه دوره بسازند. روز دوشنبه 23 بهمن در جلسه ای که در سالن کوچک و تازه تاسیس مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی تشکیل شده بود سه فیلم از میان یازده فیلم ارائه شده به عنوان کارهای برتر معرفی شدند: کودکان یاسر (خاطره حناچی)، دیوار بچه ها (حامد خسروی) و مراسم صبحگاهی (هادی آفریده). کارگردان های این سه فیلم، فیلم بعدی خود را به تهیه کننده گی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی خواهند ساخت. انتخاب این فیلم ها از توسط هیئتی مرکب از محمد تهامی‌نژاد، منوچهر طیاب، منوچهر مشیری، همایون امامی، سودابه مرادیان، حمید احمدی لاری، پیروز کلانتری، رضا نریمی‌زاده و فرید فرخنده کیش انجام شده بود.

از آنجا که انتخاب فیلم ها توسط همه استادهای دوره انجام نشده بود و از طرف دیگر هنرجویان مایل بودند فیلم های یکدیگر را نیز ببینند و نظرهای دیگران را بشنوند، قرار شد نسخه همه فیلم ها در اختیار استادان و هنرجویان قرار داده شود و در تاریخ 16 اسفند در جلسه ای درباره همه آنها بحث و گفت و گو شود.

بهترین ها رشته مستند بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر

در پایان بیست و پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر فیلم های زیر به عنوان برترین ها رشته مستند معرفی شدند:

سيمرغ بلورين ويژه هيات داوران به محمدرضا اصلاني براي فيلم خاطرات يک هفتاد و پنج ساله

سيمرغ بلورين بهترين پژوهش به پيروز کلانتري براي فيلم تهران چند درجه ريشتر

سيمرغ بلورين بهترين کارگرداني به مسعود بخشي براي فيلم تهران انار ندارد

دبپلم افتخار بهترين کارگرداني به مهرداد اسکويي براي فيلم روزهاي بي‌تقويم

سيمرغ بلورين بهترين فيلم مستند به وحيد موسائيان براي فيلم سرزمين گمشده

ديپلم افتخار ويژه‌ي هيات داوران به محمود کياني فلاورجاني براي فيلم زيستن

نحوه انتخاب و داوری بخش مستند امسال، بخصوص شکل افزودن بخش فیلم های مستند بلند و انتخاب فیلم برتر تنها ازمیان فیلم های بلند، با اعتراضاتی از سوی مستندسازان روبه رو شد. تعدادی از مستندسازانی که در بخش مسابقه فیلم داشتند طی بیانیه ای اعتراض خود را اعلام کردند. بیانیه را می توانید در اینجا بخوانید.

فیلم های مستند انقلاب در شبکۀ 4 تلویزیون

تهیه کنندگان فیلم ها و برنامه های مستند تلویزیون انگار علاقه ای به خبررسانی در بارۀ کارشان ندارند. یا خستۀ به سرانجام رساندن برنامه شان هستند ، یا ترجیح می دهند کارشان دهان به دهان خبر داده شود؛ که قطعاً راه و روش موثری نیست. مجموعۀ مستند " بیست شب " در حال پخش شدن از شبکۀ 4 سیما است ( پنج شنبه ها ساعت 21 و تکرار آن جمعه ها ساعت 18 ) ، اما از برنامۀ پخش آن در مطبوعات ، که منبع اطلاع یابی بسیاری از علاقه مندان سینمای مستند است ، خبری نیست .بی آنکه جایی خبری خوانده باشیم ، حدس می زدیم محمد رضا دزفولی ، که سال گذشته فیلم تپش تاریخ را برای اولین بار در برنامۀ مستند 4 سالگرد انقلاب پخش کرد ، امسال هم کار تازه ای داشته باشد. تماس گرفتیم و به هدف زدیم .

او در صدد است که دو فیلم لیلة القدر ( محمد علی نجفی ) و بچه های ژاله ( حسن تهرانی ) را برای اولین بار و فیلم جستجوی امیر نادری را پس از سال ها ، در روز های آتی در شبکۀ 4 به نمایش در آورد. کار تازۀ دیگر او نمایش گزارش خبری مربوط به روز 13 آبان 1357 است که در زمان پخش آن در آن سال انعکاس زیادی داشت . فیلم های تپش تاریخ ، آداب بهاری ( اصغر آگه بنایی ) و بخشی از فیلم به سوی آزادی ( مسعود جعفری جوزانی ) نیزقرار است در شب های آینده به نمایش در آید .ساعت پخش این فیلم ها 19 هر شب خواهد بود . دزفولی در همین فضا تهیه کنندۀ یک مجموعۀ سه فیلمی با عنوان " یکی مثل همه " با کارگردانی لقمان خالدی است . فیلم اول منظر مربوط به میدان انقلاب ، فیلم دوم ناظر در بارۀ محمود بهادری فیلم بردار روزهای انقلاب و فیلم سوم منتظر در بارۀ خانوادۀ شهید رجبی است ، که رد او از عکس های روز های انقلاب گرفته شده است . دزفولی امیدوار است این سه فیلم هم در دهۀ انقلاب پخش شود.

نمایش فیلم‌های برگزیده جشن خانه سینما توسط انجمن مستندسازان (26 تا 29 دی 1385)

فیلم‌های مستند برگزیده جشن خانه سینما باضافه چند فیلم از مستندسازان بنام ایرانی، از 26 تا 29 دی در خانه سینما به نمایش گذاشته شد. چهار روز، روزی دو سئانس و در پایان هر سئانس برنامه جلسه گفت‌وگویی با حضور یک منتقد و فیلمسازان حاضر در جلسه.

هیئت انتخاب انجمن مستندسازان مرکب از مهوش شیخ‌الاسلامی، مجتبی میرتهماسب و ناصر صفاریان فهرست مقدماتی فیلم‌های شرکت‌کننده در جشن خانه سینما شامل 16 فیلم را چند ماه پیش به این شرح اعلام کردند:

ام. دی. ام. ای (کیوان علیمحمدی و امید بنکدار)، پیوند (جمشید مجددی)، تبریز، تصاویر دنیای فراموش شده (محمد احسانی)، جیرفت، تمدن گمشده (پژمان مظاهری پور)، دانه سرگردان تنها (آرش رئیسیان)، دست سیاه، نان سفید (جواد مزدآبادی)، رئیس جمهور میرقنبر (محمد شیروانی)، قانا (محمدرضا عباسیان)، کاش گفته بودند نه! (رضا فتاح)، گاهی اتفاق می افتد (زهرا عطاری)، ماریا (آبس برهان)، مالا (کورش فرزانگان)، مدار صفر درجه (محمود رحمانی)، ملک یزدان (هرمز امامی)، من علی اهل بشاگرد (علی عالی) و وارونگی( روبرت صافاریان).

3 فیلم از این فهرست ــ ام دی ام ای (امید بنکدار و کیوان علیمحمدی)، مالا (کورش فرزانگان) و وارونگی (روبرت صافاریان) ــ که تهیه‌کننده آنها گروه مستند شبکه چهار سیما بود به دلیل عدم موافقت تهیه‌کننده با نمایش آنها، از برنامه حذف شدند. سه فیلم که در گزیده‌های هیئت انتخاب رده‌های بعدی را داشتند ــ به روایت شمر (ابوالفضل توکلی و سعیده ملامهدی)، رد پای باد (امین قدمی) و گیسوی آشفته من (ماجد نیسی) ــ به این فهرست افزوده شده بودند. فیلم‌های دیگری که در کنار اینها به نمایش در آمدند از این قرار بودند:

آخرین دیدار با ایران دفتری (رخشان بنی اعتماد)، تمرین آخر (ناصر تقوایی)، تنهایی اول (کامران شیردل)، روزی روزگاری مراکش (سیف‌الله صمدیان)، جاده‌ها (عباس کیارستمی) و مادّه 61 (مهوش شیخ‌الاسلامی).

دبیر برگزاری برنامه ناصر صفاریان بود.

جلسات نمایش و بحث و گفت‌وگو بخصوص در دو روز آخر (روزهای پنج‌شنبه و جمعه) بسیار گرم و مفید بود. در مجموع کار انجمن مستندسازان برنامه مفیدی بود برای معرفی محصولات یک سال سینمای مستند ایران. امیدواریم منتقدان حاضر در جلسات درباره یکایک این فیلم‌ها بنویسند.

گزارش کامران شیردل از ویتوریو دسه تا

ده فیلم مستند ویتوریو دسه تا فیلم ساز نئورئالیست ایتالیا، روز دوشنبه دوم بهمن با شرکت و گزارش کامران شیردل از سینمای این فیلم ساز درخانۀ هنرمندان به نمایش در آمد. برگزارکنندۀ این برنامه کانون ایرانیان دانش آموخته در ایتا لیا بود که 35 سال از شکل گیری آن می گذرد و شیردل عضو آن است. او مستند های کوتاه دسه تا را به لحاظ ایجاز به کلام سعدی تشبیه کرد و از بی گفتار بودن فیلم ها، اهمیت اصوات و آوازهای زنده و ضبط شده در محل، قادر متعال بودن فیلم ساز در پشت دوربین، شاعرانگی نگاه او و ویژگی تدوین این مستندها گفت.

این فیلم ها بین سال های 1954 تا 1959 ساخته شده اند وبه لحاظ ترکیب غریب شور و مشقت کار جمعی در آنها و تصاویر پر قدرتشان از طبیعت دریا و سواحل سیسیل در یاد می مانند. عنوان فیلم ها بیان گر موضوع آن هاست : فصل شمشیر ماهی، جزایر آتش، معدن گوگرد، عید پاک در سیسیل، دهقان های دریا، قایق های ماهیگیری، چوپان های اورگوزولو، یک روز در بارباجا. فیلم داستانی شاخص او راهزنان اورگوزولو محصول سال 1961 است که کایه دو سینما آن را تنها کشف مهم سینمایی در جشنوارۀ ونیز آن سال خواند.

در اولین نشست این برنامه ، فیلم رم، شهر بی دفاع روسلینی نما یش داده شد و فیلم نشست بعدی ( در اواخر بهمن ماه ) از ساخته‌های ویتوریو دسیکا خواهد بود.

احمد میراحسان مستندهای پیامبر دیگر و ورود ممنوع را می‌سازد

احمد میراحسان در یکی دو سال اخیر جدی‌تر به کار مستندسازی روی آورده است. در باره فعالیت‌هایش در این زمینه از او پرسیدیم. جواب او این بود:

فعلاً سرگرم گرفتن آخرین صحنه‌های فیلم مستند پیامبر دیگر هستم. مدّتی که به دو-سه ماه رسید برای گرفتن یک کرین از فارابی معطل شدم. کرین مدام سر صحنه فیلم مسعود کیمیایی ــ رئیس ــ و دیگر فیلم‌ها بود و بعد هم گفتند تا آن ور سال نوبت گرفته‌اند. از آنجا که این سکانس اهمیت ساختاری برای فیلم داشت منتظر ماندم، ولی بالاخره دیدم زمان کاملاً ازدست رفته است.

فیلم مقایسه‌ای است بین راه‌های گوناگون حضور پدیده‌ای شمائل‌ناپذیر در هنرمندان تصویری. آیا واقعاً ما قادریم نقشی و تصویری از پیامبر (ص) را در سینما به نمایش بگذاریم. چگونه معصومیت و روح انسانی که نماد کمال است می‌تواند از خلال جسمی دیگر ــ جسم یک بازیگر ــ بازتاب یابد. برای همین فیلم متوسل به حضور مردم و پیامبر در دل‌شان می‌شود. امّا مردم در این فیلم انفاقاً همه با موسیقی از پیامبر حرف می‌زنند و ...

فیلم دیگری در دست دارم به نام ورود ممنوع: داستان واقعی دو جوان امروزی که در شهرشان ــ لاهیجان ــ کنسرت خانم غانم برگزار می‌شود. یکی از این دو که به شدّت از صدای این خواننده خوشش می‌آید می‌خواهد به هر قیمت در این کنسرت زنانه شرکت کند، امّا آنها لو می‌روند و کار به دادگاه و زندان می‌کشد. فیلم به بهانه گفت‌وگو از این ماجرا می‌کوشدبه وجوه واقعی دیگری از شخصیت‌شان دست یابد. نوعی آبسوردیتی و هجو در سراسر فیلم وجود دارد که دوست دارم در بیاید. تدوین اولیه این فیلم برخورد به کار مشترک من و روبرت ــ مستندی درباره مسعود کیمیایی. به این دلیل و به هزار و یک دلیل دیگر کار کش آمده است، امّا دیگر می‌خواهم تمامش کنم.

مستندساز، تازه چه خبر؟

دوست مستندساز، چه کار تازه ای در دست داری؟ فیلم جدیدت در چه مرحله ای است؟ در حال مذاکره برای عقد قرارداد تازه ای هستی یا داری تدوین و صداگذاری می کنی؟ ما را بی خبر نگذار!