مروری کوتاه بر فیلم های مستند بخش نمایش ویژه جشنوار فیلم فجر

تکه هایی از واقعیت

امیر حسین ثنائی

جنگ عليه دموكراسي

The War on Democracy

كارگردانان: جان پيگلر و كريستوفر مارتين، محصول 2007 استراليا و انگلستان، 94 دقيقه

نقش و تأثير نيم قرن دخالت آمريكا در سياست خارجي كشورهاي آمريكاي لاتين، موضوع فيلم مستند روزنامه‌نگار و برنده جايزه خبرنگاري، جان پيگلر است. او دو سال را صرف ساخت فيلم كرده و به بهانه موضوعش با هوگو چاوز، تعدادي از مديران سابق سازمان سيا، يك راهبه آمريكايي و ... به گفت‌وگو پرداخته است. پيگلر و همكارش مارتين، با استفاده از تصاوير آرشيوي دهه 50 به بعد روند نابودي آزادي و دموكراسي در آمريكاي لاتين را بررسي مي‌كند.

هنوز زنده: فيلمي درباره كيشلوفسكي

Still Alive – A Film about Kieslowski

كارگردان: ماريا مارز، كوچانوويچ، محصول 2006 لهستان، 81 دقيقه

يك مستند پرتره درباره خالق سه رنگ «آبي»، «قرمز»، «سفيد» كريستف كيشلوفسكي. حالا بعد از نزديك به 10 سال از مرگ او، همكاراني چون: ژوليت بينوش، زانوسي، وندرس، ايرنه ژاكوب، سوبولفسكي و ... در مقابل مارز و كوچانوويچ از شاگردان كيشلوفسكي نشسته‌اند تا از خاطرات سينمايي و ... كيشلوفسكي بگويند. زندگي و آغاز ساخت فيلم‌هاي دانشجويي و مستند، تحصيل در مدرسه سينمايي لورز، فيلم‌هاي سينمايي و ... در لابه‌لاي قسمت‌هايي از فيلم‌هاي كيشلوفسكي، تصاوير آرشيوي و عكس‌ها مي‌آيند و مورد تحليل قرار مي‌گيرند.

ر.ف. ك بايد بميرد

RFK Must Die

نويسنده و كارگردان: شين اوساليوان، محصول 2007 انگلستان، 129 دقيقه

اوسالين، يك متخصص هيپنوتيزم، اولين شاهد و چند نفر ديگر را پاي دوربينش نشانده تا روايتگر دوباره ترور كندي باشند. صحنه ترور بازسازي شده و با نگاهي دوباره به اسناد و مدارك و استفاده از تصاوير آرشيوي، قرار است در چهار بخش بفهميم چه كسي كندي را ترور كرده است. فيلم از لحاظ فرمي، مستندهاي دهه 60 را به ياد مي‌آورد و حرفي نو براي بازگويي ندارد؛ هر چند بخشي از جذابيتش را مديون مضمون و نشان دادن اسناد و تصاوير آرشيوي است.

دردسر گاو

Bull Trouble

كارگردان: مارين مك كئين، محصول 2005 آمريكا، 52 دقيقه

يكي از خطرناك‌ترين و در عين حال هيجان‌انگيزترين ورزش‌ها، سوژه دردسر گاو است: گاوسواري. فيلم‌ساز در طول يك سال از ساخت فيلمش، سه كابو، يك سرخ‌پوست و يك گاو را انتخاب كرده و دنبال مي‌كند؛ تا گاوسواري، اين ورزشي كه روز به روز بر شمار علاقه‌مندان و تماشاگرانش اضافه مي‌شود را بررسي كند. گاوسواري از محبوب‌ترين ورزش‌هاي بومي آمريكاست كه خاستگاه، رشد آن و ... در فيلم مورد تحليل قرار مي‌گيرد. مك كيئن در كنار استفاده از تصاوير هيجان‌انگيز گاوسواري، با استفاده از ترانه‌هاي هنك ويليام فرسوم، اسپرينگستين، لايل لاوت و ... بر جذابيت فيلمش افزوده است.

چامسكي و شركاء

Chomsky and company

كارگردان: اليويه آزام، دانيل مِرمِه، محصول 2008 فرانسه، 126 دقيقه

نوام چامسكي، پرفسور زبان‌شناس كه كتاب و مقاله‌هاي متعددي را درباره زبان‌شناسي، فلسفه، سياست و ... نوشته و با نظريه‌هاي انقلابي‌اش، سال‌هاست براي برقراري آزادي، عدالت و دموكراسي تلاش مي‌كند، از بزرگ‌ترين روشنفكران حال حاضر دنياست. نوشته‌ها و تأثير گسترده و وسيع چامسكي بر ديگر انديشمندان دنيا، بهانه سفرهاي بسيار دو روزنامه‌نگار فيلم‌ساز شده، تا از جهات مختلفي كشفي نو درباره چامسكي باشد و او را با پرسش‌ها و چالش‌هاي تازه‌اي روبه‌رو كند.

شهروند هاول

Citizen Havel

كارگردان: ميروسلاو يانك، محصول 2008 چك، 119 دقيقه

در سال 1992 چكسلواكي روزهاي بحراني را پشت سر مي‌گذاشت. در همين سال اين كشور تقسيم شد تا دو كشور چك و اسلواكي به صورت مستقل شكل بگيرند. در اين ميان واسلاو هاول نمايشنامه‌نويس، شاعر و از هواداران گروه رولينگ استونز و رهبر انقلاب مخملي، نخستين رئيس‌جمهور پس از انقلاب جمهوري چك شد. همين زمان بود كه دوست فيلم‌سازش از پيش از انتخابات تا سال 2003 همراه هاول شد تا تصاويري صميمي و حتي محرمانه را ثبت كند. هاول سال‌ها در سياست و زندگي روزمره در مركز توجه جهاني قرار داشت و اين مستند بخشي از همان تصاوير ضبط شده است.

ديدگاه‌ها، همه چيز درباره سينماي آلمان

Eye To Eye – All About German Film

نويسنده و كارگردان: ميشائيل آلتن و هانس هلمات پرنيزلر، محصول 2008 آلمان، 106 دقيقه

هلمات و آلتن با سابقه مديريت موزه فيلم برلين و نقد سينما، علاقه قديمي خود را اين بار در فيلم مستندشان پي‌گيري كرده‌اند؛ گشت و گذار در گوشه و كنار تاريخ سينماي آلمان. به اين بهانه، فيلم آثار مختلف و متفاوت سينماي آلمان را نقد و تحليل مي‌كند و به پاي حرف‌هاي چهره‌هايي چون: ويم وندرس، دوريس دوريه، آندرآس دِرِسن، دومينيك گراف، تام تيكور و ... مي‌نشيند تا هويت ملي را در سينماي آلمان جست‌وجو كند. يك مستند درباره عشق به سينما، كه حس تماشاي دوباره فيلم‌هاي كلاسيك را زنده مي‌كند.

قلب پنهان

Hidden Heart

نويسنده و كارگردان: كريستينا كارر، ورنر شوايتزر، محصول 2008 سوئيس، آلمان، 95 دقيقه

اولين جراحي موفق پيوند قلب انسان در دسامبر 1967 توسط دكتر كريستان برنارد جهان را شگفت‌زده كرد. عمل جراحي در كيپ تاون آفريقاي جنوبي انجام شده بود و موجب شد برنارد در سراسر دنيا به چهره‌اي مشهور بدل شود. 24 سال بعد، آپارتايد خاتمه يافت و دوران سخت تبعيض‌نژادي در آفريقاي جنوبي تمام شد. در سال 2001 برنارد كه روزهاي آخرين عمر را سپري مي‌كرد، رازي را فاش كرد. او در گفت‌وگو با مطبوعات از پزشكي آفريقايي به نام دكتر هاميلتون ناكي نام برد كه در موفقيت جراحي سهمي برابر داشته و همكار او بوده است؛ اما تبعيض نژادي موجب شده تاكنون اسمي از او برده نشود. «قلب پنهان»، طغيانگري، بي‌عدالتي و دو مرد را روايت مي‌كند و با گفت‌وگو با شاهدان و استفاده از منابع تصويري به تعقيب اين جريان پرداخته است.

منتقد

Il Critic

كارگردان: كلبرمندوكافيلو، محصول 2008 برزيل، 75 دقيقه

كافيلو هم فيلم‌ساز است و هم منتقد؛ حالا در فيلمش اختلاف نظرهاي قديمي بين هنرمندان و منتقدان در مورد سينما را موضوع مستندش قرار داده است. 70 منتقد و كارگردان از سال 1998 تا 2007 در برابر كافيلو نشسته‌اند و از كشمكش‌هاي ميان هنرمند، اثر هنري، مخاطب و ... مي‌گويند. هفت سال صرف جمع‌آوري اين نظرات در برزيل، آمريكا و اروپا شده تا شاهد مستندي جذاب باشيم.

زندگي نيم‌بها

Half Value Life

كارگردان: اكاسادات، محصول 2008 افغانستان، 25 دقيقه

مستندي كوتاه درباره ماريا بشير؛ روايت شجاعت يك زن براي مبارزه در راه احقاق حقوق زنان. ماريا بشير نخستين زن رئيس پليس دادستاني هرات، از سوي افرادي مسلح تهديد مي‌شود. او در ژوئن 2006 از بمب‌گذاري در منزلش جان سالم به درد مي‌برد. ماريا اما مي‌خواهد مقاومت كند. «زندگي نيم‌بها» گوشه‌اي از زندگي زني است كه به دنبال راهي مي‌گردد تا در كنار كار در خانه، كارهاي اجتماعي‌اش را هم ادامه دهد.

زاويه مقابل ـ عصيان فيلم‌سازان

Reverse shot – Rebellion of the Filmmakers

كارگردان: دومينيك وسلي، محصول 2008 آلمان، 118 دقيقه

پس از صدارت آدناء، سينماي نوين آلمان شكل مي‌گيرد. بنيان‌گذاران اين سينما، فيلم‌سازان پس از جنگ را شكل دادند و در مقابل قراردادهاي كهنه سينما ايستادند. وسلي در زاويه مقابل ... با نگاهي مكاشفه‌آميز، اين دوره مهم تاريخ سينماي آلمان، شخصيت‌هاي اصلي دهه 70 و بستر موفقيت‌ها و شكست‌هايشان را بررسي مي‌كند. فيلمي كه در كنار پرداختن به سينما، دوستي، مرگ، پيروزي و يك نسل را به تصوير درمي‌آورد.

رنگ زيتون

The Colour of Olives

كارگردان: كارولينا ريواس، محصول مكزيك و فلسطين، 98 دقیقه

كرانه باختري رود اردن؛ خيابان‌هايي پر از سربازان مسلح، ديوارها و ... هاني آمر با همسرش منيرا و شش فرزندش حاضر به ترك دهكده ماشا، زادگاهشان نيستند و در محاصره ديوارهايي كه اسرائيل ساخته است، روزگار مي‌گذرانند. «رنگ زيتون» روايت زندگي است. زندگي در ميان پاسگاه‌هاي ايست بازرسي، حصارهاي الكتريكي و خانه‌اي كه تك‌افتاده و رها شده است.

زندگي بدون جويس

Day without Joyce

نويسنده و كارگردان: آگوستين تايپا، آناسولر، محصول 2007 مكزيك، 63 دقيقه

بيل فيلم‌ساز آماتوري است كه به همراه جويس هارتزل، نامزدش، به ديدار ويليام پاركر كه در معادن آنگانگئو در ميچو آكان مكزيك كار مي‌كند، مي‌روند. جويس مجذوب منطقه مي‌شود و عكاسي‌اش را آغاز مي‌كند. بيل هم خاطرات روزانه‌اش را مي‌نويسد و فيلم‌برداري مي‌كند. «زندگي بدون جويس» در كنار هم قرار گرفتن همين فيلم‌ها و عكس‌هاي قديمي است كه داستان زندگي بيل و جويس را روايت مي‌كنند. فيلم روايت دو عاشق است كه گويي ديگر مرگ هم نمي‌تواند جدايشان كند.

[صفحه اصلی] [مقاله] [گفت و گو] [جهان] [تجربه] [نقد] [ما] [اشتراک] [لینک]