23 اسفند 1388

پیک مستند سه ساله شد

 

روبرت صافاریان

 

 

بهمن ماه گذشته پیک مستند سه ساله شد. اولین مطالب سایت را زمانی که چند روز بیشتر به شروع بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر نمانده بود آپلود کردیم، در روزهای جشنواره اعتراضات مستندسازان را به نحوه بد نمایش فیلم‌های مستند منعکس کردیم و در روزهای عید نظرخواهی مفصلی داشتیم درباره اتفاقات خوب و بد سینمای مستند در سال گذشته آن زمان یعنی سال 1385. در ماه‌ها و سال‌های بعد آن انرژی اولیه البته تا حدودی فروکش کرد، امّا "پیک مستند" لنگان به کار خود ادامه داد و بسیاری از فیلمسازان و نویسندگان عرصه مستند مطالب آن را خواندند و درباره دیدگاه‌های خود در آن نوشتند.

امّا چرا "پیک مستند" لنگان پیش رفت؟ دلیل این امر به نظر من ریشه در وضعیت سینمای مستند ما دارد. سینمایی مستندی که با دو انجمن و تعداد زیادی تهیه‌کننده و دفتر فیلمسازی و انبوهی از فیلمسازان هنوز توانایی راه انداختن یک نشریه مستند و حتی حمایت از یک سایت را ندارد. سایت "پیک مستند" کار انتفاعی نیست، منبع درآمدی ندارد و بر پایه کار داوطلبانه کارش پیش می‌رود. کار داوطلبانه هم تابع وضعیت داوطلبان است. در این سال‌ها هر وقت من و پیروز کارهای دیگرمان زیاد می‌شد کمتر به "پیک مستند" می‌پرداختیم و هروقت وقت بیشتری داشتیم، بیشتر. در نتیجه سایت افت و خیز داشت. پیروز البته با این توضیح یا توجیه موافق نبود و برای همین هم در اواسط سال گذشته "پیک مستند" را رها کرد و به جمعی پیوست که می‌خواستند سایت تازه‌ای راه بیاندازند با این اندیشه که این سایت تازه (که به نام "و مستند" کارش را شروع کرد) مشکلات "پیک مستند" را نخواهد داشت و من نمی‌دانم چرا نخواهد داشت، چون آنها هم مثل ما می‌خواهند سایت را بر اساس کار داوطلبانه بگردانند و کار اصلی‌شان چیز دیگری است و ... تا زمانی که زیربنای اقتصادی کار درست نشود، آن سایت و هر سایت دیگری همان خواند بود که "پیک مستند": مفید امّا محدود. امسال سایت دیگری هم کارش را شروع کرد: "رای بن مستند". اتفاقاً این سایت را هم کسی می‌گرداند که مدّتی برای "پیک مستند" می‌نوشت: امیر حسین ثنایی. "رای بن مستند" با انرژی فوق‌العاده او می‌چرخد و رویدادهای سینمای مستند را انعکاس می‌دهد، امّا در بنیاد خود همان مشکل فقدان توجیه اقتصادی را دارد.

از یک نظر داشتن سه سایت سینمای مستند به جای یکی خوب است. سه تن از کسانی که در و مستند و رای بن مستند را می‌گردانند ــ پیروز کلانتری، رضا بهرامی‌نژاد و امیرحسین ثنایی ــ در واقع کار با پیک مستند را راضی‌کننده نیافته‌اند و خواسته‌اند در جای دیگری به شیوه‌ای که بیشتر می‌پسندند کار کنند. این خوب است. در عمل محک می‌خورد که مشکل کم‌کاری "پیک مستند" کجاست؟ هرچند با وجود این کم‌کاری انبوهی از مطالب خوب درباره سینمای مستند و فیلم‌های مستند در سایت گرد هم آمده و در بزنگاه‌هایی سایت مجالی فراهم کرده برای طرح دیدگاه‌های گوناگون درباره مسائل مبتلابه سینمای مستند که جای دیگر مجال طرحش نبود و در این سه سال بازدیدکنندگان منظم خود را یافته که همگی از میان دنبال‌کنندگان مسائل سینمای مستند هستند. به عبارت دیگر تریبونی شده است برای دوستداران سینمای مستند.

با نگاهی به این تجربه سه ساله، "پیک مستند" کار مفیدی کرده است و به همین سبب راه خود را ادامه خواهد داد: آهسته و پیوسته.

در حال حاضر "پیک مستند" را من اداره می‌کنم، امّا "پیک مستند" وبلاگ شخصی نیست. برعکس، سعی می‌کنم حجم نوشته‌های من در آن از اندازه معینی فراتر نرود. و باز دعوت همیشگی سایت را تکرار می‌کنم که دوستان درباره مسائل و دیدگاه‌های خود در "پیک مستند" بنویسند.

پیک مستند می‌کوشد از جوّ خودستایانه‌ای که گریبانگیر اهل سینمای مستند است دوری کند. مستندسازی کار جذابی است و نوشتن درباره مسائل نظری آن، فوت و فن عملی آن و نقد فیلم‌های مستند، عرصه بسیار گسترده‌ای است. باید بیشتر در این باره نوشت تا درباره برتری‌های واهی سینمای مستند و مستندسازان.

"پیک مستند" توانایی دنبال کردن رویدادهای سینمای مستند را به طور منظم و روزمره و اطلاع‌رسانی در این زمینه را ندارد، امّا یک سایت تئوریک ناب نیست و می‌کوشد در ارتباط با مسائل روز سینمای مستند ایران مقاله‌ و تحلیل‌ و یادداشت منتشر کند.

 

[صفحه اصلی] [مقاله] [گفت و گو] [جهان] [تجربه] [نقد] [ما] [اشتراک] [لینک]