|
|
|
4 آذر 1388 چراغی كه روشن شد محدودیت های اجتناب ناپذیر تصویری
سحر عصرآزاد
بابك بهداد در مستند "چراغی كه روشن شد" تاریخچه روشن شدن چراغ را در ایران از ابتدا تا امروز پی می گیرد. چراغ هائی كه ابتدا با گاز و نفت روشن می شدند و آرام آرام الكتریسیته و برق جای آنها را گرفت. ناگفته پیداست به علت اینكه كلیت این روند و سیر تغییر و تحول در گذشته روی داده، تصویر زنده و گفتگوی اطلاعاتی كمتر می تواند نقشی تعیین كننده در انتقال اطلاعات داشته باشد. اما راوی همچنان به عنوان پیشبرنده اصلی در این مستند حضور دارند كه در واقع یك تنه در كنار تصاویر متحرك محدود، عكس های قدیمی و طراحی ها از روند اتفاقات، حضوری چندگانه دارد. همانطور كه اشاره شد با توجه به اینكه روشن شدن اولین چراغ در معابر شهر تهران با گاز به گذشته های دور در سده 1200 بازمی گردد، طبعاً بخش مهمی از این روند تنها به واسطه نریشن بر روی تصاویر محدود قدیمی ارائه می شود. به دلیل همین محدودیت در نسخه های تصویری است كه فیلمساز امتیازنامه های ورود چراغ گاز، نفت چراغ، چراغ الكتریكی و دستگاه مولد برق را به عنوان اسناد زنده و قابل استناد وارد كار كرده تا انتقال اطلاعات بر بستری از واقعیت های تاریخی -البته نه چندان تصویری- ارائه شود. در واقع نكته اینجاست كه هر چند این اسناد مهم و تعیین كننده هستند اما از وجه تصویری تنوع و گوناگونی ندارند. به همین دلیل است كه به طور متوالی این امتیازنامه های مشابه با مضامین مختلف كه بین بزرگان برای ورود فلان دستگاه و ... رد و بدل شده، به تصویر درمی آیند تا تنوع بصری ایجاد كنند. اما واقعیت این است كه همان كاركرد تاریخی خود را پس از یك بار از دست می دهند و در باقی لحظات مخاطب تنها در حال شنیدن صدای راوی است كه با تغییر لحن در خواندن آنها سعی می كند فضای تكراری را بشكند و تنوع ایجاد كند كه البته این تأثیر را ندارد. نشان دادن تصاویر متحركی از شاهان گذشته قاجار با وجود محدودیت نسخه های موجود، از وجوهی است كه می تواند رنگ و بوی تاریخی كار را از حرف و كلام فراتر برده و بستر مناسبی برای سیر تحول چراغ ایجاد كند. در كنار آن تكیه بر عكس افرادی كه در این روند دخیل بوده اند و تكرار این روند، به نوعی محدودیت های بصری موجود برای فیلمساز را برجسته می كند. اما به نظر می آید ثبت این تاریخچه با محدودیت هایی اجتناب ناپذیری كه به فیلمساز امكان مانور بصری چندانی نمی دهد، امتیاز ثبت بخشی از تاریخ كشورمان را كه متكی بر تحقیق بوده همچنان برای خود حفظ می كند.
نقد دیگر فیلم های مستند به نمایش در آمده در سومین جشنواره سینما حقیقت: دهکده جهانی / امیر جغتائی قاب سرد / حامد خسروی قلب من پر از عروسک است / بهروز غریب پور عکس ناتمام بهمن جلالی / تورج ربانی و عمید راشدی هشت بهشت / ستاره سماوی خاک حافظه / مسعود امینی تیرانی مسیر بودن / كاوه بهرامی روز پایان / نرگس آبیار وایو / مینا مشهدی |
|
|
