|
|
|
چالش های ساخت مستند درباره یک کارگردان – ستاره روبرت صافاریان فیلم مستند “جفت شیش“ ساخته مشترک من و احمد میراحسان درباره مسعود کیمیایی پنجشنبه گذشته به عنوان جزئی از برنامه تصویر سال که سیف الله صمدیان هر سال در خانه هنرمندان برگزار می کند، به نمایش در آمد و بازتاب مطبوعاتی گسترده ای یافت. کیمیایی که در این جلسه شرکت کرده بود سخنانش را با این عبارت شروع کرد که “فیلم بسیار بدی بود” و همین عبارت شد تیتر بسیاری از روزنامه هایی که خبر را منعکس کردند. در نگاه اول این به زیان فیلم تمام شد، امّا با شناختی که جامعه از کیمیایی دارد، کمترین تاثیر این حرف این است که اگر او از فیلمی که درباره اش ساخته شده راضی نیست، پس احتمالاً فیلم باید فیلم بدی نباشد. به هر رو، این جلسه و انعکاس بعدی آن در مطبوعات جزئی است حضور اجتماعی و مطبوعاتی دائم کیمیایی که آن را بسیار خوب کارگردانی می کند. این حضور برای ادامه فعالیت او به عنوان فیلمساز اهمیت اقتصادی و اجتماعی حیاتی دارد، چرا که امروز بیشتر کسانی که به دیدن فیلمی از کیمیایی می روند به سبب نام او می روند نه به خاطر دیدن فیلم. حرف هایی که آن شب زده شد، به نوعی ادامه کشمکشی بود که در زمان ساختن فیلم و در طول مصاحبه ها هم وجود داشت. او در پی این بود که تصویری را که مایل است از خود به نمایش بگذارد و با استادی تمام این کار را می کرد. کیمیایی بازیگر درجه یکی است. مکث ها، نگاه ها، و انتخاب واژگانش کاملاً حساب شده و موثر است. امّا فیلمسازی که می خواهد فیلمش به جولانگاه شخصیتی که موضوع فیلم است بدل نشود نیز امکاناتی دارد. ساده ترینش این است که می تواند حرف های دیگران را درباره موضوع فیلمش در کنار حرف های خود او بگذارد. این تمهید بسیار ساده و ابتدایی فیلم را از حالت یک بعدی خارج و به آن وجه چندصدایی می دهد. این کاری است که ما در "جفت شیش" کردیم و همین است که فیلمساز را خوش نمی آید.
نمونه “جفت شیش” چالش های فیلم ساختن درباره یک شخصیت مشهور را آشکار می کند. شهرت و اداره آن در کنار همه جنبه های دیگر، اهمیت اقتصادی دارد. شهرت باید به دقت و با برنامه ریزی کارگردانی شود. در کشورهای صنعتی این کار توسط مدیران برنامه بازیگران و کارگردان ها انجام می شود، امّا در اینجا خود چهره مشهور (celebrity) این کار را می کند. در میان کارگردان های ما چند تنی از موقعیت celebrity برخوردارند و فیلم ساختن درباره آنها نوعی دخالت در روند اداره چهره اجتماعی آنهاست. آنها مسلماً با وسواس زیادی به این امر نزدیک می شوند. بدون همکاری و تمایل کیمیایی فیلمی به نام "جفت شیش" ساخته نمی شد. به گمان من موافقت او با ساخت این فیلم اولاً از این تشخیص درست ناشی می شد که اگر دو منتقدی که میانه خوشی با سینمای او ندارند درباره اش فیلمی بسازند و داوری شان چندان منفی نباشد بهتر از این است که منتقد یا مستندسازی از هواداران پروپاقرص او فیلمی ستایشگرانه درباره اش بسازد. در ثانی، نفس این که آن قدر مهم است که دو منتقد وقت و انرژی شان را صرف فیلمسازی درباره اش می کنند، برایش جالب بود. در وسط این فیلم حتی منتقد سومی هم "تصادفاً" وارد میدان شد و فیلمی درباره او ساخت و این احتمال وجود داشت که بین فیلمساز تازه وارد و ما رقابت و درگیری بر سر فیلم ساختن از او پیش بیاید و دیگر عالی می شد: دو دسته از منتقدها به جان هم افتاده اند بر سر فیلم ساختن از مسعود کیمیایی. البته این اتفاق نیافتاد. امّا این جلسه هم نمونه ای از همان خواست است. کیمیایی عاشق این است که در کانون و جنجال های مطبوعاتی باشد. اینکه دو فیلمساز-منتقد که ما باشیم، در کنار منتقد صاحب نامی مانند جهانبخش نورایی و چهره ای مانند سیف الله صمدیان بنشینند و درباره اش حرف بزنند، کمال مطلوب اوست. در این میان خود فیلم مستند و عیب و حسنش جزئی از این ماجرای گسترده تری می شود و در واقع خوب و بد استتیک فیلم و توانایی ها و ضعف های آن تحت الشعاع این جدل بزرگ تر قرار می گیرد. امّا این هم واقعیت دارد که فیلم به هر رو می ماند. وقتی جنجال ها فروکش کردند، یکی از مرجع هایی که علاقه مندان تاریخ سینمای ایران برای آشنایی با کیمیایی سراغش خواهند رفت همین فیلم خواهد بود. از اینجاست اهمیت ثبت حرف های یک فیلمساز روی تصویر و گمانم نگرانی کیمیایی هم از همین است. امّا این بازتاب مطبوعاتی جلسه نمایش "جفت شیش" که محرک اصلی اش برخورد خصمانه کیمیایی به فیلم در جلسه نمایش آن بود، در نهایت به زیان خود او تمام می شود، چون کنجکاوی علاقه مندان سینمای ایران را به دیدن آن بیشتر می کند. برای اطلاع از آنچه در جلسه یادشده گذشت می توانید به لینک های زیر مراجعه کنید: گزارش خبرگزاری ایسنا درباره جلسه نمایش "جفت شیش" گزارش خبرگزاری فارس دربار جلسه نمایش "جفت شیش" حاشیه روزنامه اعتماد درباره جلسه نمایش "جفت شیش" پاسخ احمد میراحسان به حاشیه نویس روزنامه اعتماد نقل گزارش ایسنا در سایت "سینمای ما" و اظهار نظرهای خوانندگان آن
|
|
|
